Tego rodzaju informacje wykorzysta Rolland w artykule Do mordowanych narodw, ogoszonym w listopadzie tysic dziewiset szesnastego roku, dajc wyraz przekonaniu, e midzynarodowy kapitalizm i jego kombinacje s gwnym sprawc wojny. Pienidz jest prawdziwym panem i szefem pastw, ktre stay si podejrzanymi firmami handlowymi. W cigu dwch lat, ktre miny od ogoszenia artykuu Ponad zamtem, dokonaa si wyrana ewolucja w pogldach Rollanda; on sam zdawa sobie spraw, e dowiadczenia wojenne gruntownie go zmieniaj. 